مقدمه :

بشر از بدو آفرينش به حكم خلقت ،پيوسته با عوامل جوي از جمله سيل ، طوفان ، سرما ، گرما ، صاعقه و... درگيري داشته و همواره در صدد شناخت و مبارزه با آنها بوده است. در قرون اخير بويژه در قرن حاضر با پيشرفت صنايع هوانوردي ، دريانوردي ، تكنولوژي كشاورزي و توسعه اقتصادي ، اهميت اطلاعات هواشناسي و تجزيه و تحليل آنها و نياز به پايش سيستم هاي هواشناسي و پيش بيني وضع هوا محسوس تر شده است. لذا به منظور ارتقاء سطح كمي و كيفي اطلاعات هواشناسي علاقمندان ، بر آن شديم تا مختصري از تاريخچه تحولات اين علم را بين كنيم .

تاريخچه هواشناسي در ايران:

مطالعات جوي از ديرباز مورد توجه دانشمندان بزرگ ايراني نظير: زكرياي رازي ، ابن سينا ، حكيم عمر خيام ، ابوريحان بيروني و انوري بوده است. در حاليكه براي نخستسن بار فعاليتهاي منظم هواشناسي توسط سفارتخانه هاي انگليس و روس در تهران و مناطق نفت خيز جنوب كشور انجام گرفته و اطلاعات جمع آوري شده به آرشيو كشور هاي مربوطه منتقل گرديده است.

در سال 1298 اولين سكوي هواشناسي در مدرسه برزگران احداث شد كه پارامترهاي درجه حرارت ، رطوبت نسبي و ميزان بارندگي را اندازه گيري مي كرد. با تكميل شدن اين ايستگاه در سال 1308 اكثر پارامترهاي جو ديده باني مي شد .

اداره كل هواشناسي كشور در سال 1334 هجري شمسي تاسيس و در سال 1338 به عنوان يكصد و سومين عضو سازمان هواشناسي جهاني پذيرفته شد . در آن زمان تعداد ايستگاههاي سينوپتيك 34 ، اقليم شناسي 107 و بارانسنجي 160 ايستگاه بودند . پس از انقلاب اسلامي اين سازمان زير نظر وزارت راه و ترابري فعاليت مي كند .

تاريخچه هواشناسي در خراسان جنوبي :

اولين فعاليتهاي هواشناسي بيرجند با نصب ادوات هواشناسي در محوطه فرمانداري واقع در خيابان حكيم نزاري در سال 1329 آغاز گرديد كه در آن زمان مرحوم سروان صفايي مسئو ليت ايستگاه را به عهده داشت و در سالهاي بعد فعاليت هواشناسي در اين شهرستان با احداث ايستگاه سينوپتيك در باغ آقاي محسن زاده در سال 1334 به مسئوليت آقاي هراتي زاده كارمند نيروي هوايي ادامه پيدا كرد . با احداث ساختمان ايستگاه هواشناسي در فرودگاه بيرجند در آذر ماه سال 1357 اين مجموعه به فرودگاه نقل مكان كرد و پس از دوسال ايستگاه جوسنجي ( جو بالا ) در سال 1359 تاسيس گرديد.

در اوايل سال 1365 دومين ايستگاه سينوپتيك استان در شهرستان نهبندان تاسيس و با مسئوليت آقاي حقداد عباسي شروع بكار كرد و يك سال بعد در سال 1366 ايستگاه سينوپتيك قاين با مسئوليت آقاي سيروس محمدنيا قرايي فعاليت خود را آغاز كرد.

با استان شدن خراسان جنوبي در مرداد ماه 1383 اداره كل هواشناسي به مديريت آقاي مهندس سيد جواد سيدان افتتاح شد كه هم اكنون در يك ساختمان استيجاري فعاليت مي نمايد .

 در حال حاضر استان داراي يك ايستگاه فرودگاهي جوبالا ، 3 ايستگاه اقليم شناسي ، 7 ايستگاه خودكار و 51 ايستگاه بارانسنجي مي باشد.